Om progressie van MSProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS. af te kunnen remmen, willen onderzoekers precies begrijpen waar die langzame achteruitgang begint. Daarom kijken onderzoekers niet alleen naar de hersenen als geheel, maar ook wat er gebeurt op het niveau van individuele cellen. Onderzoeker Mirjam Koster van MS Centrum Noord Nederland onderzocht welke cellen actief zijn in en rondom MS-laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie.. Daarmee wil zij beter begrijpen hoe schade in de hersenen kan bijdragen aan progressie van MSProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS..
LaesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. zijn plekken in de hersenen en het ruggenmerg die zijn aangedaan door afbraak van myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd. en ontstekingen. Niet elke laesieMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. gedraagt zich hetzelfde. LaesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. verschillen bijvoorbeeld in de mate van ontsteking, hoeveel myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd. er wordt afgebroken en waar in het zenuwstelsel ze zich bevinden. Sommige laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. zijn rustig en veroorzaken geen verdere ontsteking en schade. Andere zijn actief: daar is het ontstekingsproces nog gaande.
Dat actieve stadium is belangrijk voor het verloop van MS. Sommige laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. doven na dit stadium weer uit, terwijl andere chronisch actief blijven. Zulke chronisch actieve laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. zijn in verband gebracht met progressie van MSProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS.: de langzame achteruitgang die op dit moment nog moeilijk te remmen is. Een actieve laesieMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. kan een voorloper zijn van zo’n chronisch actieve laesieMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie.. Daarom is het waardevol om te begrijpen wat er in dit eerdere stadium gebeurt, op een moment waarop ingrijpen mogelijk effectiever is.
Maar wat er precies op het kleinste niveau in zo’n laesieMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. gebeurt, is nog niet helemaal bekend. In een laesieMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. spelen veel processen tegelijk: afweercellen worden (over)actief, myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd. wordt opgeruimd, zenuwweefsel raakt beschadigd en cellen reageren op signalen uit hun omgeving. Om het grotere ziekteproces te begrijpen, is het nodig om ook de kleinere processen zichtbaar te maken.
In haar promotieonderzoek keek Mirjam naar de activiteit van genen in bepaalde MS-laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie.. Dat geeft onderzoekers informatie over wat cellen op dat moment aan het doen zijn. Zo kan zichtbaar worden welke cellen betrokken zijn bij ontsteking, schade en het opruimen van myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd..
Eerdere onderzoeken lieten al zien dat een onderscheidende rand rondom laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. kan samenhangen met progressie van MSProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS.. In haar onderzoek zag Mirjam zo’n kenmerkende rand rondom actieve laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie.. In die rand waren bepaalde afweercellen aanwezig: microgliaMicrogliacellenEen bepaald type hersencellen. Ze worden ook wel de afweercellen van de hersenen genoemd., de afweercellen van de hersenen. Deze microgliaMicrogliacellenEen bepaald type hersencellen. Ze worden ook wel de afweercellen van de hersenen genoemd. waren bezig met het opnemen en verwerken van myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd..
Dat maakt deze cellen interessant. Als juist deze microgliaMicrogliacellenEen bepaald type hersencellen. Ze worden ook wel de afweercellen van de hersenen genoemd. bijdragen aan het ontstaan van een chronisch actieve rand, dan kunnen zij mogelijk ook een aangrijpingspunt vormen om laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. minder schadelijk te maken en progressie van MSProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS. af te remmen.
Om zulke processen goed te kunnen bestuderen, is samenwerking tussen onderzoekers en labs onmisbaar. Dankzij een subsidie van Stichting MS Research en Fund Girn kon Mirjam een specifieke techniek (RNAscope) leren in het lab van prof. dr. Elga de Vries. Dit kon ze later toepassen in haar eigen werk, om heel precies in weefsel te bepalen waar welke genen actief zijn.
Daarnaast werkte Mirjam samen met Carla Rodriguez-Mogeda van het MS-centrum ErasMS om een andere techniek te leren. Zo kon ze per celkern onderzoeken welke genen actief zijn. Dit paste ze toe in haar onderzoek om meer te leren over hoe cellen in de hersenvliezen en de hersenschors met elkaar communiceren. Zo zag Mirjam dat communicatie tussen de microgliaMicrogliacellenEen bepaald type hersencellen. Ze worden ook wel de afweercellen van de hersenen genoemd. en nabijgelegen ontstoken hersenvliezen bij MS verstoord lijkt.
Carla bracht haar kennis van de hersenvliezen mee; Mirjam haar expertise in de techniek. Deze samenwerking tussen de labs versterkte het onderzoek aan beide kanten.
Het onderzoek van Mirjam laat zien hoe belangrijk het is om MS-laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. op celniveau te begrijpen. Want als duidelijker wordt welke cellen en processen progressieProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS. aanjagen, ontstaat ook meer richting voor nieuwe behandelingen. Het uiteindelijke doel is om eerder in te grijpen: voordat ontsteking chronisch wordt en voordat achteruitgang verder doorzet.
Voor mensen met MS is dat perspectief belangrijk. ProgressieProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS. is nog steeds een van de grootste uitdagingen in MS‑onderzoek. Nieuwe oplossingen beginnen vaak met essentiële kennis: welke cellen zijn betrokken, wanneer worden ze actief en waar kunnen we mogelijk ingrijpen? Met onderzoek zoals dat van Mirjam Koster komt die kennis stap voor stap dichterbij.
Meer weten over de technieken die Mirjam in haar promotieonderzoek gebruikte? Lees hier verder
De kwaliteit, samenwerking én wetenschappelijke expertise van de Nederlandse MS-centra en de Nederlandse Hersenbank voor MS is bewonderenswaardig, zo oordeelt de internationale auditcommissie. Eens per vier jaar komt deze commissie bijeen om Stichting MS Research te adviseren over de structurele programmasubsidies die de MS-centra ontvangen.
Lees meerAfgelopen maand kwamen maar liefst 2.783 deelnemers in actie voor meer onderzoek naar MS. Samen wandelden, renden en rolden zij duizenden kilometers en haalden een indrukwekkende € 658.282 op voor onderzoek.
Lees meerKun je beschadigde myeline helpen herstellen? Zijn behandelingen voor MS met minder bijwerkingen mogelijk? En waar komen cognitieve klachten vandaan? Dankzij onze donateurs kan Stichting MS Research investeren in zes nieuwe onderzoeken. Met een totaalbedrag van € 1.365.281 starten drie meerjarige projecten, twee verkennende pilotprojecten en een Monique Blom-de Wagt grant voor een jonge onderzoeker. Elk onderzoek draagt op een eigen manier bij aan een betere toekomst voor mensen met MS.
Lees meer
