Hersenweefsel zonder cellen
Het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. houdt hersencellen letterlijk bij elkaar, beschermt ze en helpt ze te herstellen. Maar hoe dit omliggende weefsel er precies uitziet bij MS was tot nu toe nog nauwelijks te onderzoeken. De rol van deze structuur bij MS is echter wel relevant, want signalen uit de omgeving van hersencellen zijn sturend in de mate van herstel van myelineschade. “Er bestond simpelweg nog geen methode om het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. in menselijk hersenweefsel te bekijken”, vertelt Jody. “Dat was een grote uitdaging, maar toen het eenmaal lukte, was dat echt een belangrijk moment in mijn promotietraject.”
Om dat mogelijk te maken, ontwikkelden Jody en haar collega’s zelf een nieuwe aanpak. Hiermee konden ze in plakjes hersenweefsel voorzichtig de cellen verwijderen, zodat alleen het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. overbleef. “Het moment dat het lukte om het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. intact te houden, was echt een doorbraak”, vervolgt Jody. “Vanaf dat moment konden we eindelijk hersenweefsel van mensen met en zonder MS vergelijken.”
Met die aanpak achterhaalden ze uit welke eiwitten en andere bouwstenen het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. bij MS bestaat. Ook onderzochten ze hoe hersencellen op deze omgeving reageren in een speciaal kweekmodel van hersencellen.
Verschillen in de grijze en witte stof
Haar onderzoek laat zien dat de samenstelling van eiwitten in het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. verschilt per locatie. In de grijze hersenstof van mensen met MS verandert dit omliggende weefsel al vóórdat er sprake is van myelineverlies. Deze vroege veranderingen beïnvloeden de microgliacellenMicrogliacellenEen bepaald type hersencellen. Ze worden ook wel de afweercellen van de hersenen genoemd. en kunnen zo subtiele schade veroorzaken. In de witte stof zijn alleen veranderingen in het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. zichtbaar op plekken waar laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. aanwezig zijn en de myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd. verdwenen is.
“Het was echt een eyeopener,” vertelt Jody. “Het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. doet veel meer dan we dachten. Zelfs voordat klassieke schade zichtbaar is, speelt deze structuur een actieve rol in hoe de hersenen reageren op MS.”
Samenwerking als sleutel
Jody’s onderzoek is gefinancierd met een programmasubsidie van Stichting MS Research. Jody startte haar wetenschappelijke zoektocht gelijktijdig met collega-promovendi Wendy Oost en Marion Wijering. De drie konden elkaar versterken en kennis delen, wat van grote meerwaarde bleek voor de complexe technieken die ze gebruikten.
Daarnaast werkte Jody samen met de afdeling Biomedical Engineering en de laboratoria die de eiwitanalyses en microscooptechnieken uitvoerden. “De samenwerking met deze afdelingen was onmisbaar voor mijn onderzoek”, vertelt ze. “Hun tips en tricks hebben ons werk echt naar een hoger niveau getild.”
Meerwaarde programmasubsidie
De programmasubsidie van MS Centrum Noord Nederland maakte het onderzoek van Jody mogelijk. Dankzij die subsidie kan een MS-centrum voor langere tijd werken aan een specifieke onderzoekslijn. MS Centrum Noord Nederland onderzoekt waarom myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd. beschadigd raakt en manieren om herstel te bevorderen.
Waarom is dit belangrijk? De bevindingen van Jody laten zien dat het steunweefselSteunweefselEen stevig netwerk om cellen in de juiste structuur bij elkaar te houden. Afhankelijk van het type weefsel verschilt de structuur en samenstelling van het steunweefsel. betrokken is bij de afbraak van myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd. bij de progressie van MSProgressieve MSHet (geleidelijk) toenemen van klachten en beperkingen door MS.. Door de functies van het omliggende weefsel beter te begrijpen, hopen MS‑onderzoekers van MS Centrum Noord Nederland nieuwe aangrijpingspunten te vinden voor te ontwikkelen therapieën om het herstel van myelineMyelineDe beschermende laag rond de uitlopers van zenuwcellen in het centrale zenuwstelsel. Myeline isoleert en voorziet de uitlopers van voedingsstoffen. De laag is cruciaal om signalen snel door te geven van zenuwcel naar zenuwcel. Bij MS raakt de myeline beschadigd. te stimuleren.
Dankzij onze donateurs kan structurele financiering van MS-centra doorgaan. Meer weten over programmasubsidie 18-733 en 22-733, cruciaal voor de onderzoekslijnen van MS Centrum Noord Nederland, waar Jody aan gewerkt heeft? Lees dan hier verder.
