“Dat kwam zó binnen”, vertelt ze. “Het liet me zien dat MS veel meer is dan een ziekte die invloed heeft op lopen en bewegen. Het gaat ook over denken, onthouden, functioneren en over wie iemand is.”
Die persoonlijke ervaring was een grote inspiratiebron voor Eva’s wetenschappelijke zoektocht. In haar promotieonderzoek bij het MS Centrum Amsterdam onderzocht ze hoe onzichtbare schade in de hersenschors (de buitenste laag van de hersenen) bijdraagt aan cognitieve klachtenCognitieve klachtenKlachten over het denkvermogen of het verwerken van informatie. Voorbeelden zijn moeite met concentreren, onthouden, plannen of woorden vinden. bij mensen met MS. Op 2 oktober verdedigde ze haar proefschrift met cum laude onderscheiding.
Onder de ijsberg
Cognitieve problemenCognitieve klachtenKlachten over het denkvermogen of het verwerken van informatie. Voorbeelden zijn moeite met concentreren, onthouden, plannen of woorden vinden. bij MS worden vaak nog onderschat, maar kunnen het dagelijks leven flink beïnvloeden. Mensen ervaren bijvoorbeeld moeite met het verwerken van prikkels of het voeren van een gesprek, misschien beter herkenbaar als hersenmist. “Wat we op een standaard MRIMRIMagnetic Resonance Imaging: een beeldvormingstechniek om de hersenen en het ruggenmerg in beeld te brengen. De scan laat zien op welke plaatsen er schade of ontstekingen zijn. MRI-scans worden gebruikt om de diagnose MS te stellen en het ziekteverloop te monitoren.-scan zien, is eigenlijk maar het topje van de ijsberg”, legt Eva uit.
Buiten de zichtbare ontstekingen zit veel subtielere schade in de hersenschors. En juist die schade blijkt een belangrijke rol te spelen bij cognitieve achteruitgang. Eva vervolgt: “Hersenkrimp is bij uitstek een belangrijke schakel tussen laesiesMS-laesieEen ontstekingsplek in de hersenen en/of het ruggenmerg. Dit is een gebied aangedaan door MS, waar de myeline rondom de uitlopers van zenuwcellen is verdwenen of aangetast. Vaak is er een litteken ontstaan. Wanneer er in het gebied nog ontstekingsprocessen gaande zijn, spreekt men van een actieve MS-laesie. in de hersenschors en het ontstaan van cognitieve problemenCognitieve klachtenKlachten over het denkvermogen of het verwerken van informatie. Voorbeelden zijn moeite met concentreren, onthouden, plannen of woorden vinden..”
Deze nieuwe bevindingen maken duidelijk dat onzichtbare schade misschien wel de grootste impact heeft. Het is een belangrijke stap in het beter begrijpen waarom cognitieve problemenCognitieve klachtenKlachten over het denkvermogen of het verwerken van informatie. Voorbeelden zijn moeite met concentreren, onthouden, plannen of woorden vinden. bij MS ontstaan. En hoe behandelingen in de toekomst de hersenschors beter kunnen beschermen.
Brein- en wereldreis
Tijdens haar promotietraject werkte Eva samen met Harvard Medical School. Dankzij een werkbezoek, mede mogelijk gemaakt door onze donateurs, kreeg ze toegang tot MRIMRIMagnetic Resonance Imaging: een beeldvormingstechniek om de hersenen en het ruggenmerg in beeld te brengen. De scan laat zien op welke plaatsen er schade of ontstekingen zijn. MRI-scans worden gebruikt om de diagnose MS te stellen en het ziekteverloop te monitoren.-technieken die in Nederland nog niet beschikbaar waren.
“Het was technisch superingewikkeld”, verzucht ze met een mengeling van trots en fascinatie. “Maar ook magisch om te zien wat er ineens zichtbaar werd in het brein van mensen met MS.”
Haar promotor dr. Menno Schoonheim noemt Eva’s werk “een inspirerende reis door het brein én over de wereld.” Hij onderschrijft het als een ontzettend belangrijke toevoeging aan het neurologieveld.
Meer begrip voor cognitieve problemen
De resultaten van Eva’s onderzoek maken het mogelijk om cognitieve achteruitgang bij MS eerder te herkennen en beter te monitoren. Zo kunnen artsen in de toekomst eerder zien bij wie cognitieve achteruitgang dreigt. “Dan kan de zorg en begeleiding voor mensen met MS persoonlijker en gerichter worden, en misschien zelfs delen van de hersenen beschermen voordat deze beschadigen”, vertelt ze. “Dat is waar het allemaal om draait. Ik wil mensen met MS een betere kwaliteit van leven kunnen bieden.”
Met haar proefschrift legt Eva een stevige basis voor toekomstig onderzoek naar het beschermen van de hersenschors bij MS. Zelf wil Eva haar pad voortzetten richting de neurologie. “Uiteindelijk wil ik de mensen voor wie ik dit doe ook echt in de spreekkamer ontmoeten”, zegt ze. “Onderzoek is de basis, maar het draait uiteindelijk allemaal om de mensen die met MS leven.”
Het promotieonderzoek van dr. Eva Krijnen vond plaats in het MS Centrum Amsterdam, in samenwerking met Harvard Medical School. Haar internationale werkbezoek werd mede mogelijk gemaakt door Stichting MS Research.
